शनचन एपेक समयमा प्रवेश गर्दैछ, नेपालले के अवसर पाउन सक्छ?

पैचिङ । अर्को हप्ता, शनचन एपेक समयमा प्रवेश गर्दैछ। नोभेम्बर १७ देखि १८ तारिखसम्म, एपेक सीईओ शिखर सम्मेलन आयोजना हुनेछ भने १८ देखि १९ तारिखसम्म, तेत्तीसौँ एपेक नेतृत्वको अनौपचारिक बैठक आयोजना हुनेछ।

यस वर्षको एपेकको विषयवस्तु “एशिया-प्रशान्त समुदायको निर्माण, साझा समृद्धिको प्रवर्द्धन” हो, मुख्य शब्दहरू जटिल छैनन्: खुलापन, नवप्रवर्तन, सहयोग।

नेपाली साथीहरूका लागि, यो बैठक टाढा छैन। एपेकले छलफल गर्ने एशिया-प्रशान्त स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र, डिजिटल अर्थतन्त्र, हरित ऊर्जा, अन्तरसम्बन्धले नेपालको वास्तविक विकास आवश्यकतासँग नजिकको सम्बन्ध राख्छ। चीन नेपालको दोस्रो ठूलो व्यापार साझेदार, पहिलो ठूलो वैदेशिक लगानी स्रोत हो, साथै नेपालको पूर्वाधार निर्माण र ऊर्जा सहयोगको महत्वपूर्ण साझेदार हो। एपेक मञ्चमा हुने धेरै सहमतिहरू अन्ततः व्यापार, लगानी, प्रविधि, यातायात र प्रतिभा प्रवाहमार्फत सामान्य उद्यम र सामान्य श्रमिकको जीवनमा पुग्नेछ।

एपेकलाई प्रायः ठूला अर्थतन्त्रबीचको संवाद मञ्चको रूपमा हेरिन्छ, तर नेपालजस्ता देशहरूका लागि, यो क्षेत्रीय अवसरहरू अवलोकन गर्ने झ्यालजस्तै हो। यस पटकको एपेक सीईओ शिखर सम्मेलनमा २००० भन्दा बढी सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ, २१ एपेक अर्थतन्त्रका सबैमा उद्यम प्रतिनिधिहरू छन्, गुगल, बोइङ, यूबीएस, चारोएन पोखफान्ड समूहजस्ता प्रसिद्ध उद्यमहरूले पनि सहभागिताको लागि आवेदन दिएका छन्, जसले एशिया-प्रशान्त व्यापार जगत् अझै सक्रिय रूपमा स्थिर सहयोग स्थान खोजिरहेको देखाउँछ। यस वर्षको शिखर सम्मेलन कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डिजिटल अर्थतन्त्र, हरित कम-कार्बन, आपूर्ति शृंखला सहयोग र व्यापार लगानी सहजीकरणमा केन्द्रित छ, यी विषयहरू केवल प्रविधिमा शक्तिशाली देशहरूको मात्र होइन। नेपालमा प्रचुर जलविद्युत् स्रोत छ, साथै विद्युत् निर्यात, डिजिटल भुक्तानी, पर्यटन सेवा र कृषि उत्पादन प्रशोधनलाई प्रवर्द्धन गर्दैछ; चिनियाँ उद्यमहरूले नेपालको जलविद्युत्, विमानस्थल, सडकजस्ता क्षेत्रहरूमा दीर्घकालीन सहयोग गरेका छन्। यदि एपेकले डाटा प्रवाह, हरित वित्त र सीमापार व्यापार सहजीकरणमा अझ व्यावहारिक व्यवस्था गर्न सक्यो भने नेपाली उद्यमहरूले कम लागत, सहज मार्गमार्फत क्षेत्रीय बजारमा प्रवेश गर्ने अवसर पाउनेछन्।

विशेष रूपमा हेर्दा, व्यापार सहजीकरणको सन्दर्भमा, नेपाली कृषि उत्पादन र हस्तशिल्पको श्रेणीकरण, प्याकेजिङ, कोल्ड चेन र निरीक्षण-क्वारेन्टाइन मापदण्ड सुधार गर्न प्रवर्द्धन गर्न सकिन्छ, क्षेत्रीय बजारमा उत्पादनको अनुकूलता बढाउन सकिन्छ; साथै स्मार्ट भन्सारजस्ता माध्यममार्फत उद्यमको भन्सार पार गर्ने लागत कम गर्न सकिन्छ, थप नेपाली विशेष उत्पादन सहज रूपमा क्षेत्रीय बजारमा प्रवेश गराउन सकिन्छ। हरित ऊर्जा सहयोगको सन्दर्भमा, जलविद्युत्, सौर्य, ऊर्जा भण्डारण, स्मार्ट ग्रिड र सीमापार विद्युत् प्रसारण परियोजनाहरूलाई वित्तपोषणयोग्य सूचीमा प्याकेज गर्न सकिन्छ, क्षेत्रीय हरित वित्त, प्रविधि उद्यम र इन्जिनियरिङ उद्यमहरूलाई सहभागी हुन आकर्षित गर्न सकिन्छ, साथै छिमेकी देशहरूसँग विद्युत् व्यापार संयन्त्रको खोजी गर्न सकिन्छ; डिजिटल क्षमता निर्माणको सन्दर्भमा, सीमापार ई-कमर्स, मोबाइल भुक्तानी र स्मार्ट लजिस्टिक्सको माध्यमबाट, साना र मझौला उद्यमहरूलाई क्षेत्रीय व्यापारमा सहभागी हुने थ्रेसहोल्ड कम गर्न मद्दत गर्न सकिन्छ।

शनचन एउटा सानो मछुवा गाउँबाट नवप्रवर्तन शहर बनेको अनुभवले देखाउँछ, खुलापन र सुधारले वास्तविक विकास ल्याउन सक्छ। नेपालको लागि, आफ्नो स्रोत, श्रमशक्ति र बजार सम्भावनालाई सक्रिय रूपमा क्षेत्रीय सहयोगको ठूलो चक्रमा राख्नु, अन्ततः एपेक विषयहरूलाई व्यावहारिक व्यापार अर्डर, लगानी परियोजना र क्षमता निर्माण अवसरहरूमा रूपान्तरण गर्न सक्नेछ। सीजिटिएन